پنجشنبه , 21 نوامبر 2019
خانه | حقوق بین الملل | تشریفات و پروتکل های بین المللی
تشریفات و پروتکل های بین المللی
تشریفات و پروتکل های بین المللی

تشریفات و پروتکل های بین المللی

تشریفات و پروتکل های بین المللی

مزیت تشریفات این است که کار دیپلمات­ها را آسان می­کند. عمل و شغل دیپلماسی نیاز به محیطی رسمی و آرام دارد. تشریفات به ملاقات­ها، مذاکرات، ضیافت­ها، مسافرت­ها و دید و بازدیدها جنبه­ی رسمی می­دهد و تعهداتی ایجاد می­کند. تشریفات حافظ و مجری مصونیت­ها و مزایای دیپلمات­ها بوده و همه جا با دیپلماسی همراه است. مانند نحوه­ی نشست و برخواست، دید و بازدید، شرکت در جشن­ها و عزاداری­ها، انعقاد قراردادها، تقدیم استوارنامه و غیره. خلاصه در زندگی شغلی و خصوصی دیپلمات­ها تشریفات دخالت دارد، تکلیف را روشن می­کند و دستور می­دهد.

تشریفات فنی است که باید همه­ی دیپلمات­ها بیاموزند. اکثر قواعد و رسوم تشریفاتی بین­المللی بوده و عرفی است و از قبل تعیین شده است. هیچ دولتی نباید به میل خود در آن دخل و تصرفی کند. مگر در حدی که مجاز است و عرف تشریفاتی حدود آن را در صلاحیت دولت­ها می­داند. لازم به یادآوری است که همیشه دولت­های انقلابی در آغاز با تشریفات به مبارزه برخاسته­اند، اما به مرور به لزوم آن پی برده و از آن پیروی کرده­اند. به عنوان مثال حکومت چین پس از انقلاب به مدت بیست سال کوشید تا تشریفات را در آن کشور کنار گذارد، ولی بالاخره آن را مجدداً پذیرفت و در تشریفات به خیل سایر کشورها پیوست.

از آنچه گفته شد نتیجه می­گیریم که دیپلماسی بدون تشریفات متصور نیست. قواعد تشریفاتی حتی در روابط دولت­های دشمن و در حال جنگ نیز لازم­الرعایه است. گرچه خلاف آن نیز در سال­های اخیر دیده شده است؛ اشغال سفارتخانه­های خارجی در کویت توسط سربازان دولت عراق، نقض علنی قواعد بین­ المللی و مصوبات کنوانسیون­های وین بود.

جایگاه و نقش رئیس تشریفات در وزارت امور خارجه همان­طوری که قبلاً اشاره شد، تشریفات دیپلماتیک و ابزار سیاسی دیپلماسی است؛ بدین ترتیب ریاست تشریفات شعبه­ی اجرایی- سیاسی وزارت می­باشد. ریاست تشریفات وظایف خود را مطابق با قوانین و ضوابط موجود اجرا می­نماید. وی باید روابط دولت خود را با دول خارجی که نمایندگان دیپلماتیک آنها در پایتخت اکردیته شده­اند و نیز رویه­ی تشریفات دیپلماتیک را که دولت­ها نسبت به نمایندگان سیاسی سایر کشورها انجام می­دهند در نظر گرفت. ریاست تشریفات عهده­دار انجام وظایفی چون مسائل مربوط به اقامت کور دیپلماتیک در کشور، به خصوص سازماندهی استقبال و مشایعت نمایندگان دیپلماتیک، تنظیم مراسم تسلیم استوارنامه، نظارت بر رعایت مصوبات دولت در ارتباط با مسئله­ی اقامت دیپلمات­های خارجی و پرسنل خدماتی نمایندگی­های دیپلماتیک (ثبت دیپلمات­ها، مزایای دیپلماتیک، مسائل گمرکی مسافرت در کشور و غیره) اسکان ، استقبال و مشایعت هیئت­های عالی­رتبه و نیز رجال دولتی که به کشور سفر می­کنند، تهیه و سازماندهی برنامه­ی اقامت و تنظیم برنامه رجال کشورش با اعضای کور دیپلماتیک می­باشد. شناخت کور دیپلماتیک و یا همکاری با آنها به منظور آشنایی ایشان با زندگی و فرهنگ کشور، دعوت به مناسبت­های مختلف سال نو، جشن­ها، نمایشگاه­ها، نمایش فیلم، سازماندهی سیر و سفر و سخنرانی­ها از جمله وظایف ریاست تشریفات به شمار می­رود.

انجام تدابیر ضروری تشریفاتی در جشن­های دولتی و دیگر مناسبت­ها، پذیرایی کور دیپلماتیک در ضیافت­ها، دادن هدایا و غیره، ارائه­ی پیشنهادهای لازم به وزارت امور خارجه در ارتباط با روزهای تاریخی و حوادث مربوط به کشورهایی که با آنها روابط دیپلماتیک وجود دارد، تبریکات به مناسبت روزهای ملی، تسلیت و انتخاب هدایا نیز در حیطه­ی وظایف ریاست تشریفات قرار دارد. یکی از خصوصیات کار رئیس تشریفات آن است که در حین اجرای وظایف تشریفاتی مربوط به فعالیت وزارت امور خارجه عهده­دار وظایف تشریفات دولتی نیز می­باشد.

ریاست تشریفات نقش تشریفاتی دولتی را به خصوص هنگامی عهده­دار است که مسائل مربوط به پذیرایی از هیات­های خارجی را در سطح عالی (هیئت­های دولتی) انجام می­دهد. یکی از پرمسئولیت­ترین فعالیت­های ریاست تشریفات، هنگام رسمیت بخشیدن به حفظ و توسعه مناسبات و معاشرت­های دیپلماتیک، به خصوص فعالیت آن در ارتباط با اقامه کور دیپلماتیک صورت می­گیرد.

ریاست تشریفات در فعالیت عملی خود وظیفه­ی سیاسی مهمی را انجام می­دهد که از قواعد حقوق بین­المللی به خصوص کنوانسیون وین در ارتباط دیپلماتیک سال 1961 در مورد کور دیپلماتیک مقیم سرچشمه می­گیرد. همچنان ریاست تشریفات باید جدا به این نکته توجه نماید که کور دیپلماتیک به قوانین کشور احترام گذارد.

باید در نظر داشت که مصونیت در قبال صلاحیت قانونی و مصونیت اماکن مأموریتی و اسناد و آرشیو، اگر چه از حقوق قراردادی شناخته شده است، ولی این به هیچ وجه بدان معنی نیست که دیپلمات خارجی می­تواند قوانین کشور مقیم را نادیده بگیرد. کنوانسیون وین که قبلاً بدان اشاره شد، حکم می­کند که اشخاصی که از امتیازات و مصونیت­های دیپلماتیک بهره­مند هستند، مکلف به رعایت قوانین و مصوبات کشور مقیم می­باشند و این مزیت­ها صرفاً به خاطر مصلحت انجام وظیفه است نه آنکه قصد باشد فرد یا گروهی را از امتیازات خاصی بهره­مند سازند.

نقش تشریفاتی سفارت از مشاغل مهم و وقت­گیر سفارت است. سفیر به عنوان نماینده­ی کشور فرستنده باید در بعضی مراسم دولت پذیرنده­، حضور داشته باشد. نخستین­ وظیفه­ی تشریفاتی سفیر، انجام مراسم استوارنامه است که در کشورهای مختلف طبق سنن و رسوم محل تفاوت دارد.

شرکت سفیر به عنوان نماینده­ی رئیس کشور فرستنده در بعضی اعیاد رسمی، مراسم استقبال و بدرقه­ی روسای کشورهای خارجی، جشن­ها و عزاداری­ها، امضای دفاتر یادبود و ضیافت­هایی که رئیس دولت پذیرنده در آنها شخصاً حضور می­یابد ضروری است. سایر اعضای سفارت نیز به تعداد کم یا بیش به مناسبت­های مختلف می­باید در مراسم حضور یابند.

 سفیران و بعضی از اعضای سفارت ضرورتاً باید در جشن­ها و ضیافت­هایی که از طرف همکاران دیپلمات آنها ترتیب داده شده نیز شرکت نمایند. با توجه به تعداد کثیر کشورها و سفارت­ها و با در نظر گرفتن اینکه هر کشور یک روز ملی رسمی دارد و معمولاً در این روز جشن گرفته و از بسیاری از اعضای هیأت دیپلماتیک دعوت می­شود و شرکت در این جشن­ها از نظر تشریفاتی ضروری است، می­توان به تعداد روزها و ساعاتی که باید صرف انجام این وظیفه شود پی­برد.

آنچه گفته شد، مربوط به مراسمی است که از طرف دولت پذیرنده و مقامات خارجی برپا می­شود. علاوه بر اینها مراسم مختلف مربوط به کشور فرستنده و اتباع نیز هست که حضور سفیر یا اعضای سفارت را ایجاب می­کند. مثلاً شرکت در نمایشگاه­ها و یا افتتاح بعضی گردهمایی­ها و یا حضور در بعضی مراسم خصوصی یا اجابت دعوت­های اتباع و غیره.

از امور تشریفاتی سفارت، سفرهای رسمی و غیر رسمی مقامات و شخصیت­های کشور فرستنده به کشور پذیرنده و بالعکس است. در سفرهای رسمی خصوصاً در مورد سران کشورها و نخست­وزیران، از مدت­ها قبل باید برنامه­ریزی کرد و از لحاظ بدرقه، محل اقامت، نوع مهمانی­ها، .غذاها، انتخاب مدعوین و تعداد آنها، دیدار و بازدید از اشخاص و موئسسات، مسافرت­های داخلی، تبادل هدایا و نظایر آن، پیش­بینی­های لازم را نمود که کوچکترین نکته فراموش شده ممکن است عواقب ناخوشایندی داشته باشد. امور تشریفاتی در سفرهای سران کشور و مقامات بالا، بسیار پیچیده و دقیق است و در هر مورد، محل سکونت، ضیافت­ مدعوین، دیدارها و سفرها و غیره تغییر می­کند. نکته­ی مهم و قابل ذکر در مسائل تشریفاتی این است که امور تشریفات اگر درست و به دلخواه انجام شود،کسی متوجه دشواری و دقت آن نمی­شود؛ ولی به محض آنکه کوچک­ترین اشتباه در مسائل جزیی تشریفات روی دهد، موضوع اهمیت پیدا می­کند. شواهد و مثال­های بسیاری درباره­ی مواردی که یک اشتباه یا یک فراموشی سفارت و یا مقامات محلی موجب برهم خوردن نظم تشریفاتی شده است.

مسئولیت سفارت در مسائل تشریفاتی بسیار است و دقت زیاد لازم دارد. در پایتخت­های بزرگ که تعداد نمایندگان و نمایندگی­ها زیاد است و رفت و آمدهای رسمی بسیار می­باشد، عملاً از تشریفات و تعهدات و قیود تشریفاتی نیز کاسته می­شود؛ زیرا در غیر این­صورت سفارتخانه­ ها کارشان منحصراً مصروف به امور تشریفاتی می­گردد و از سایر امور باز می­مانند.

تشریفات بخش مهمی از روابط دیپلماتیک است درست به همین دلیل است که دانشجویان رشته های روابط بین الملل؛ دیپلماسی و رشته های مرتبط چند واحدی در همین خصوص می گذارنند چه بسا بسیاری از دانشجویان در پایان مقطع تحصیلی حتی پایان نامه های خود را در همین زمینه می نویسند.

در واقع تشریفات در بطن دیپلماسی جای دارد تشریفات کار دیپلمات ها را آسان می کند به ملاقات ها، مذاکرات، ضیافت ها، مسافرت ها و دید و بازدیدها جنبه رسمی داده و تعهداتی را ایجاد می کند. تشریفات حافظ و مجری مصونیت ها و مزایای دیپلمات هاست و همه جا با دیپلماسی همراه است مانند نحوه نشست و برخاست، دید و بازدید، شرکت در جشن ها و عزاداری ها، انعقاد قراردادها، تقدیم استوار نامه ها وغیره دخالت دارد تکلیف روشن می کند دستور می دهد. اما بعضی وقت ها اتفاقاتی آن هم در سطح سران کشورها رخ می دهد که مغایر رفتارهای تعریف شده آداب و رسوم تشریفات دیپلماتیک است .

 ·        پذیرایی رسمی و انواع ضیافت های دیپلماتیک :

معمولاً مقصود از پذیرایی یا میهمانی گذرانیدن اوقات دلپذیر و سرگرمی برای میهمانان و ارائه تصویری دوست داشتنی و تحکیم روابط دوستانه شخصی می باشد ولی در مورد میهمانی ها و پذیرایی های دیپلماتیک ضمن این که چنین مقصودی منظور نظر است ولی هدف اصلی با پذیرایی های شخصی متفاوت است و شاید بتوان هدف پذیرایی های دیپلماتیک را با خصوصیات زیر مشخص نمود :

الف ) دادن تصویری بهتر از کشور متبوعه دیپلمات میزبان

ب ) کسب اطلاعات مشروع و اطلاع از عقاید و نظرات اشخاص مقیم در محل ماموریت و سایر دیپلماتها

ج) ایجاد روابط دوستانه و برقرای ارتباط و تماس با کسانی که روزی ممکن است بدرد بخورند .

ت) فراهم آوردن موجباتی برای این که همسران دیپلماتها بتوانند روابط آشنایی سالم با همدیگر برقرار می کنند و در زمینه های مشترک با حرفه شوهران خود بگونه معقولی هماهنگ شوند و احتمالا در جوو حال معاشرتهای دیپلماتیک بتوانند تا حدی عصای دست همسران خود باشند . ضمن اینکه از فشار عزت و انزوا که معمولا در دیار غربت برای خانواده دیپلمات مشکل روحی و عاطفی ایجاد می کند و غیر مستقیم در کارایی دیپلمات اثرات منفی به جای می گذارد ، اجتناب شود .

صرف نظر از موارد فوق در میهمانی های دیپلماتیک سفرا و دیپلماتیک ارشد قادر خواهند بود مطالبی را که نمی توانند و یا نمی خواهند به طور رسمی و یا کتبی با وزارت خارجه کشور متوقف فیه مطرح نمایند به گونه ای غیررسمی به گوش آنان برسانند و عکس العمل های احتمالی را ارزیابی نمایند به عبارت دیگر این گونه مناسبتها مکان مناسبی برای استخراج مطالبی که باید در آینده مطرح شوند می باشد.

با توجه به مراتب فوق می توان چنین نتیجه گرفت که پذیرایی و میهمانی قاعده و قانون لایتغیری که در کلیه
زمان ها و مکان ها اعتبار داشته ندارد و بر حسب هر کشوری با توجه به خصوصیت فرهنگی ، قومی ، آداب و سنن و اعتقادات مذهبی ممکن است تغییر کند ولی از مجموعه عملکردها و تجربیات دیپلماتیک می توان آدابی را برای تشریفات این گونه مناسبت ها استخراج کرد که اکثر کشورها درصد زیادی از آن را رعایت می کنند و عدول از آنان اگر در عرف دیپلیماتیک عجیب هم نباشد برای بعضی غریب جلوه خواهد کرد و برای واداشتن دیگران به تبعیت از رویه های جدید حداقل مدت زمانی به طول خواهد انجامید و محتاج توضیح و یا آموزش دیگران خواهد بود .

آنچه در این بخش در خصوص پذیرایی های رسمی و ضیافت دیپلماتیک و نحو شرکت دیپلماتها و بانوان ونوع لباس مورد استفاده در میهمانی های رسمی نوشته شده جهت اطلاع و آشنایی دیپلماتهای جوان خارجی که در مرکز آموزش های دیپلماتیک وابسته به وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران آموزش می بینند می باشند تا آگاه باشند که در صورت دعوت به میهمانی ها در کشورهای دیگر احتمالا با چه رفتارهایی مواجه خواهند بود و الا جمهوری اسلامی ایران دستورالعمل های خاص خود جهت چگونگی شرکت در ضیافت ها و نحوه لباس پوشیدن و رفتار در محافل دیپلماتیک را دارد که بر حسب موازین اسلامی تنظیم شده است .

 1.        میهمانی ناهار :

در فاصله بین ساعت 12 تا 15 معمول است رایج ترین زمان آغاز آن ساعت 12 تا 13 است.

منوی ناهار با در نظر داشتن سنت ها و عرف و عادات رایج در محل تدارک گردیده متشکل از یک یا دو نوع غذای سرد، یک نوع غذای گرم از ماهی ، غذایی گرم از گوشت قرمز و شیرینی جات به عنوان دسر می باشد .

نکته.

البته سرو غذاهای سرخ کرده در روغن در میهمانی ناهار توصیه نمی شود .چرا ؟

چون نیمی از روز باقی مانده است و در برنامه کاری یک دیپلمات فعال ، معمولاً بعد از مهمانی ناهار شرکت در  جلسات رسمی و کنفرانس های مطبوعاتی ، یا نشست ها و بازدیدهای مختلف قرار دارد صرف غذاهای سرخ شده در روغن به دلیل ترکیبات سنگین روغن باعث خواب آلودگی و سنگینی می شود .

 در بعضی از کشور ها ناهار فقط به یک نوع غذای سرد، یک نوع غذای گرم ( اکثرا گوشت قرمز ) و
شیرینی جات محدود می شود .سرو کردن غذای اول ( سوپ ) در میهمانی ناهار معمولاً جای ندارد ، اگر چه سرو کردن آن اشتباه نخواهد بود  بعد از پایان ناهار سرو قهوه یا چای توصیه می گردد .

بعد از صرف غذا مهماندار و خانمش از پشت میز برخاسته ، میهمان را به اطاق دیگر برای صرف قهوه و یا چای دعوت می نمایند .میهمانی ناهار معمولاً یک ساعت و نیم( 90دقیقه ) به طول می انجامد ،که حدود یک ساعت(60 – 50 دقیقه ) در سر میز خواهند بود و پس از آن چای و یا قهوه مناسب است .

لباس مهمانان در میهمانی ناهار در اکثر حالات لباس معمولی بوده ولی در حالات جشن معمولاً شکل لباس در کارت دعوت خاطر نشان می گردد.

2.      میهمانی چای :

معمولاً از ساعت 16 تا 18 ترتیب داده می شود و عمو ماً مخصوص خانم ها است، مثلاً خانم وزیر امور خارجه برای خانم های روسای نمایندگی های دیپلماتیک ، خانم سفیر برای خانم سفرای دیگر و امثال آن و … ترتیب می دهند . امکان دارد که در میهمانی چای از آقایان هم دعوت به عمل آید در بعضی از کشورها مثلاً ترکیه ،
این نوع دعوت به افتخار میهمانان عالی مقام از جانب رجال دولتی برگزار می شود .

برای میهمانی چای نظر به تعداد مهمانان یک و یا چند میز فراهم می شود ، شیرینی جات و کیک و میوه ، خوراکی های شیرین و آب میوه و آب معدنی رو ی آن چیده می شود ساندویج ، خاویار و پنیر از چای کمتر سرو می گردد و اگر هم سرو شود به مقدار بسیار کم خواهد بود . دعوت چای معمولا یک ساعت و نیم طول می کشد .

 3.      ژورفیکس :

 این نوع دعوت را معمولاً خانم وزیر امور خارجه یا عضو دیگر حکومت یا خانم سفیر یک بار در هفته و در همان روز و همان ساعت در تمام فصل بهار ، تابستان، پاییز ، زمستان ترتیب می نماید . دعوت نامه های مربوطه ( در مثلاً چهارشنبه ها ، پنج شنبه ها ، جمعه ها ) در آغاز فصل یک مرتبه فرستاده می شود و تا پایان فصل دعوت اعتبار دارد . در صورتی که اطلاعیه خاصی در مورد قطع آن واصل نگردد کسانی که دعوت شده اند می توانند بدون تجدید دعوت در آن حاضر شوند . درمورد مدت زمان و غذا و شکل لباس این نوع دعوت با میهمانی چای تفاوتی ندارد . اغلب این دعوت ها شکل شب نشینی های موسیقی یا ادبی را به خود می گیرد . در دعوت نوع  ژور فیکس، آقایان را هم می توان دعوت کرد .

همچنین ادارات دولتی و وزارت خانه ها نیز می توانند ( ژورفیکس ) ترتیب دهند مثلاً ریاست تشریفات وزارت امور خارجه در روزهای معین می توانند فیلم سینمایی برای کور دیپلماتیک نمایش دهد و یا وزارت بازرگانی برای وابستگان بازرگانی مجالس مشابهی ترتیب دهد .

4.       ضیافت های نوع ( کوکتل ) یا ( الا فورشت ):

 این نوع مجالس ضیافتی است که به صورت ایستاده و بدون نشستن در سر میز برگزار می شود و از نظر خصلت سازماندهی و چگونگی ترتیب دادن با هم فرق نداشته در فاصله زمانی ساعت 17 تا 18 ( ساعت ، 30/17 یا 18 ) آغاز گردیده و دو ساعت ( 120 دقیقه) طول می کشد . غذاهای مختلف یعنی غذاهای سرد شیرینی و میوه در آن سرو می شود . گهگاه غذاهای گرم نیز درآن سرو می شود . غذاها نباید سنگین ( چرب) و زیاد بوده و  برای صرف نیازی به کارد و قاشق باشد و وسایل و ادوات یکبار مصرف مناسب تر است .

همانطور که قبلاً  اشاره شد دعوت های نوع کوکتل یا ( الا فورشت) به صورت ایستاده ترتیب داده می شود میهمانان به میز نزدیک گردیده در بشقاب ها غذای خود را  اخذ نموده از میز دور می شوند تا میهمانان دیگر امکان گرفتن غذا را داشته باشند، میز غذا در وسط سالن با  فاصله ای کم از دیوار قرار می گیرد تا پیشخدمتان بتواننند از آنجا عبور کنند مرکز سالن اطاق باید در اختیار میهمانان باشد، در این حال ممکن است غذاها در سینی توسط پیشخدمت ها بین مدعوین گردانیده شوند. لباس در این ضیافت بسته به حالت گوناگون معمولی و ندرتاً اسموکینگ و یا بر اساس تذکر مشخص در کارت دعوت می باشد .

5.      شام نشسته :

میهمانی های شام نشسته ، تشریفاتی ترین نوع ضیافت بوده که در فاصله زمانی از ساعت 20 تا 21
( ساعت 30/20 و یا 21 ) آغاز می گردد . منوی شام مربوط به سنن و غذاهای محلی بوده و معمولاً شام شامل یک یا دو نوع غذای سرد مختصر ( آنتره) ، سوپ ، یک غذای دریایی و امثال آن ( غذای اول ) و یک نوع غذای گرم از گوشت قرمز( غذای اصلی ) و شیرینی جات به عنوان دسر می باشد بعد از شام قهوه یا چای سرو می گردد و سیگار برگ برای کسانی تمایل داشته باشند تعارف خواهد شد .

شام معمولاً  دو یا سه ساعت ( حدود 150 دقیقه)  طول می کشد به طوری که معمولاً یک ساعت(60 دقیقه) در سر میز شام گذشته و باقی وقت در سالن سپری می شود . شکل لباس بر حسب تذکر مشخص در کارت دعوت لباس تیره و یا سیاه ، اسموکینگ یا فراگ و برای خانم ها لباس شب می باشد .

در بعضی موارد رسمی بعد از شام دعوت های نوع کوکتل یا الا فورشت به عمل می آید در این نوع دعوت میهمانانی که در ضیافت شام حضور داشته اند بعد از ختم غذا به مهمانی کوکتل یا الا فورشت می روند که در آن مهمانانی که فقط به این نوع پذیرایی دعوت شده اند حضور دارند این نوع میهمانی هنگامی ترتیب داده که رجال دولتی بلند مرتبه طراز اول و هیئتی که توسط چنین شخصی رهبری می شود به کشور دعوت شده باشند و به افتخار ایشان ضیافت شام ترتیب داده شود .

 6.       شام بوفه :

تفاوت این نوع میهمانی با ضیافت شام در این است که در شام بوفه مهمانان 6 – 5 نفر سر میزهای جداگانه می نشینند و سرو غذا با اصول سلف سرویس صورت می گیرد.میهمانان خوراکی ها را که روی میزهای جداگانه گذاشته شده بر می دارند این نوع دعوت نسبت به ضیافت شام معمولی کمتر رسمی می باشد. نوع لباس بر حسب مورد ذکر شده در کارت دعوت تعیین می گردد.

 7.      شام دوم  :

این نوع ضیافت از ساعت 21 به بعد آغاز می شود و منوی غذا در این میهمانی با منوی ضیافت شام نشسته تفاوتی ندارد. نوع لباس ، کت و شلوار سیاه ، اسموکینگ یا فراگ بوده و برای خانم ها لباس شب تعیین
می گردد.

 8.    دعوت به نمایش فیلم و شب نشینی های موسیقی و ادبی ، شب نشینی های دوستانه و میهمانی برای بازی شطرنج و بریج که جنبه قمار نداشته باشند و انواع دیگر مسابقات نیز معمول است. این نوع دعوت ها قاعدتاً با غذای سبک همراه است. شکل لباس در این میهمانی ها معمولی و برای خانم ها کت و دامن و یا لباس بلند می باشد.

در تدارک ضیافت های دیپلماتیک باید دقت زیادی مبذول داشت . در تحقق این امر موارد زیر باید کاملا  مورد توجه قرار گیرند . انتخاب نوع ضیافت های ناهار ، شام نشسته ، شام دوم ، ترتیب میز ، تدارک سالن پذیرایی، ترتیب سرو غذا سر میزها و خدمت به مهمانان ، تهیه و ترتیب کروکی میز دعوت از اهمیت  خاصی برخوردارند که سفیر و یا رییس تشریفات باید کنترل و نظارت نهایی را شخصاٌ بر آن داشته باشد که در بخش دیگر مشروحاً به آن پرداخته خواهد شد .

 ·    تقدم  و تأخر و ارزش های پروتکلی :

برای این که بخواهید ترتیب یک میهمانی اعم از کوکتل ، صبحانه ، نهار و یا شام چه به صورت بوفه و یا به صورت نشسته بدهید ، اولین قدم آنست که حتی المقدور روزی را که برای میهمانی خود انتخاب می کنید مصادف با یک روز و یا مناسبت ملی و یا عزاداری مذهبی کشور محل مأموریت نباشد .

پس از آن باید به کشیدن کروکی میز ناهار و یا شام و یا در نظر گرفتن افرادی که انتظار دارید در میهمانی شما شرکت نمایند و همچنین تدارکات کارت دعوتی که حتی المقدور 15 روز قبل از موعد باید بدست میهمانان برسد مبادرت نمایند . در انتخاب میهمانان باید دقت نمایید که بین دو و یا چند نفر از میهمانان نوعی تضاد و یا خصومت چه از نظر شخصی ، سیاسی و یا اجتماعی وجود نداشته باشد ، همچنین شخصاً نظارت نمائید که تقدم و تأخر و محل نشستن آنها درخور شأن و مقام و منزلت آنان به گونه ای که قواعد تشریفات ایجاب می نماید باشد .

 اگر میهمانان فقط از بین دپلماتها باشند کار شما آسانتر خواهد بود زیرا تنظیم تقدم و تأخر بر حسب مقام سیاسی که در دفترچه دیپلماتیک محل ثبت شده است کار مشکلی نیست ( احتمالاً ممکن است وابسته های تخصصی که معمولاً در کشور خودشان دارای پست های قابل توجهی بوده اند و عموماً سن و سالی دارند مشکل آفرین باشند ) ولی معمولاً مشکل از آنجا بروز می کند که چند نفر از شخصیت ها و مقامات محلی غیر دیپلمات را در جمع میهمانان خود داشته باشید . زیرا بسیاری از مقامات محلی درجه ارشدیت آنها از نظر تشریفاتی به طور دقیق روشن نیست و بر حسب کشور و یا خود فرد و یا میزان نفوذ و توانمندی او در هرم قدرت کشورش و میزان تأثیر گذاری آنها در مقامات طراز اول کشور توقعاتی ایجاد می نماید که تشخیص آن همواره برای میزبان مقدور نیست . چه بسا مثلاً نشاندن سر دبیر یک روزنامه را که احتمالاً سوابق سیاسی و یاحزبی و یا حتی عضویت در کابینه را داشته است و شاید بالقوه توانایی تغییر وزیر کابینه را دارد زیر دست یک مدیرکل یک وزارتخانه تخصصی موجب گله مندی وکدورت و لوث هدفی که از میهمانی دارید شوید .

در چنین مواردی هوشمندی شما در انتخاب و ترکیب میهمانان نقش مهمی دارد ولی در بسیاری از موارد میزبان امکان مانور زیادی در انتخاب میهمان ندارد مانند موردی که شما مجبور هستید به افتخار یک وزیر از کشور متبوعه تان و شخصیت های همراه او که طبق یک برنامه خارج از اختیارتان به شما تحمیل شده اند و ترکیب نامأنوسی از شخصیت ها و مقامات و افراد متفاوت می باشند با تعدادی از بازرگانان و ارباب جراید و مقامات رسمی محلی و نمایندگان پارلمان کشور محل مأموریت یک مهمانی شام ترتیب بدهید و همه را سر یک میز بنشانید .

در چنین مواردی حداقل می توان گفت که دیپلماتهای ارشد ( سفرا و رایزنان) و مقامات وزارت امور خارجه چه از کشور متبوع خود و چه از طرف کشور میزبان در اولویت قرار می گیرند. در مورد شخصیت های اجتماعی و مدیران بخش خصوصی و امثالهم ، قاعده کلی آن است که سن و سال آنان باید رعایت شود . در مواردی که دچار تردید هستید باید از اداره تشریفات محل مأموریت و همچنین تشریفات کشور متبوع خود لیست تقدم و تأخر و اولویت های تشریفاتی را جویا شوید.

 ·    ترتیب نشستن میهمانان در ضیافت های ناهار یا شام نشسته  :

به هر حال اگر مهمانی یا ضیافت به گونه ای است که مدعوین همه بدون حضور همسران خود در آن شرکت می کنند و میزبان یک نفر است در چنین صورتی میزبان در یک میز مستطیل شکل در عرض میزی که دیدی به مدخل ورودی سالن داشته باشد خواهد نشست و بالاترین مقامی که در آن میهمانی حضور دارد، در سمت راست میزبان و دومین فرد عالی رتبه در سمت چپ خواهند نشست و نفر سوم به ترتیب در سمت راست در صندلی دوم دورتر از میزبان و نفر چهارم به ترتیب تقدم تشریفاتی در سمت چپ در دومین صندلی جای داده خواهند شد و به همین ترتیب تا آخر به حسب اولویت تشریفاتی محل نشستن میهمانان تعیین خواهد شد .

در چنین میزی باید تعداد میهمانان به گونه ای انتخاب شوند که عرض مقابل اشغال باشد به عبارت دیگر تعداد میهمانان باید فرد انتخاب شود که با احتساب خود میزبان مجموعا به تعداد زوج باشند و عرض قابل میزبان اشغال گردد. مانند تصویر زیر :

( اعداد ، اولویت ها و ارزش پروتکلی را تعیین می کند )

 در ترکیب چند میز گرد توجه کنید میهمان به ترتیب تقدم و تأخر در میز های شماره بندی شده مستقر شوند و حتی المقدور باید سعی شود در هر میز یک نفر از جانب میزبان حضور داشته باشد ( مثلاً اگر سفیر میهمانی
می دهد در سر هر میز یک نفر از رایزنان و یا سایر صاحب منصبان می نشینند)

به هر حال بعد از سرو دسر معمولاً آقای میزبان طی سخنرانی کوتاه یک الی دو دقیقه ای از حضور میهمانان تشکر می کند و از اینکه او و همسرش چقدر مفتخر شده اند ( و اگر مقدور باشد با یک لطیفه ظریف و خوشایند و یا نکته سنجی که به ظرافت و قابلیت میزبان و زمان و مکان بستگی دارد ) به صحبت هایش خاتمه می دهد .

البته اگر میهمانی به افتخار شخصیت و یا فرد معینی باشد در صحبت به تعارفات و خاطراتی که مربوط به میهمان افتخاری و یا کشور او باشد اشاره می شود میهمان افتخاری سپس در جواب باید سخنان کوتاهی ایراد نموده و تشکر نماید . در میهمانی هایی که شخصیت های طراز اول نظیر پادشاهان ، روسای جمهور و نخست وزیران دو کشور حضور دارند معمولاً متن سخنرانی سر میز شام قبلاً در اختیار طرف مقابل قرار می گیرد و یا رئوس مطالب آن به اطلاع می رسد تا میهمان بتواند سخنان خود را با توجه به آن تنظیم نماید . در این سخنرانی ها سعی می شود به وجوه اشتراک و جنبه های مثبت روابط اشاره شود و از انتقاد و سخنان نیشدار حتی المقدور اجتناب گردد و اگر ناگزیر باید اشاراتی به بعضی جنبه های نامطلوب بشود حتی المقدور باید سعی شود در قالب و رنگ و لعاب دیپلماتیک پوشانیده شوند .

در آخرین لحظه ها ممکن است در یک میهمانی شام نشسته بنا به یک ضرورت غیر مترقبه یک و یا چند نفر از مدعوین از حضور در میهمانی عذرخواهی نمایند لذا سفیر و یا میزبان باید از قبل پیش بینی چنین وضعیتی را بنماید و از یکی از اعضاء نمایندگی خود و همسرش و یا یک زوج دیگر از دوستانش بخواهد که به او یاری نماید و جای خالی را پر نمایند .

ممکن است مواردی پیش آید که یکی از دیپلمات های عضو یک سفارتخانه مثلاً  نفردوم یک سفارتخانه ، میهمانی شامی با حضور سفرای سایر کشورها یا همطرازان خود بدهد که در آن سفیر کشور خود که سمت ریاست وی را نیز دارد دعوت نماید .اگر چه سفیر خود در حقیقت نوعی میزبان نیز هست ولی رسم دیپلماتیک در این گونه موارد این است که با سفیر خودی همانگونه که با وزیر خارجه و یا رییس کشور از نمایندگی کشور خود در خارج دیدار
می نماید و تشریفات و رفتار باید به همان گونه باشد .

نکته ای که ذکر آن اینجا لازم است ( اگر چه قاعده عام است ولی در میهمانی ها تأکید خاصی لازم دارد ) رعایت حضور در سر وقت است . اگر میهمانی به افتخار شما ترتیب داده می شود باید حتی یک و یا دو دقیقه هم زودتر در محل حاضر شوید به نحوی که هیچ یک از میهمانان نباید قبل از میهمان افتخاری وارد شوند .

در مدخل درب ورودی و در کنار میزبان ، میهمانان باید بتوانند به شما سلام بگویند اگر میهمان افتخاری هستید بعد از شام و دسر و صرف چای و یا قهوه سعی کنید اولین نفری باشید که میهمانی را ترک می گویید زیرا دیگران هر چند هم عجله در ترک میهمانی داشته باشند مادام که میهمان افتخاری در مجلس حضور دارد خود را مقید
می دانند که سالن را ترک نکنند حتی اگر کار لازم و ضروری داشته باشند این عمل را خلاف نزاکت و عملی غیردیپلماتیک تلقی می نمایند.

هنگام برگزاری میهمانی شام خانم و آقای میزبان در مدخل ورودی سالن به میهمانان خوش آمد خواهند گفت و تازه وارد را به یک و یا دو نفر از میهمانان قبلی معرفی خواهند کرد و توجه کنید که در رأس ساعتی که میهمانان را دعوت کرده اید در سالن حضور داشته باشید و گرنه بعد از ورود میهمانان وارد سالن شدن خارج از نزاکت دیپلماتیک است .

حدود یک ربع و حداکثر نیم ساعت از ساعتی که برای میهمانی شام تعیین شده است ( معمولا بین ساعت 7:30 تا 8 شب ) میزبان باید در مدخل ورودی سالن بایستند و از میهمانان استقبال نمایند .

اگر مدعوین به عذر و یا دلیلی دیرتر به محل میهمانی رسیدند، بایستی در داخل جمعیت میزبان را بیابد و از او به خاطر تأخیر عذرخواهی کند که البته میزبان در همان جا وی را به چند نفر از میهمانان معرفی خواهد کرد . میهمانان قبل از ورود به اطاق غذا خوری در سالن مجاور با  نوشیدنی های مختلف بر حسب فرهنگ محل پذیرایی خواهند شد .

در این پذیرایی که عموماً به صورت ایستاده بوده و به منظور معارفه میهمانان و گپ زدن آنها  صورت می گیرد بر خلاف کوکتل هیچ غذا و خوراکی مختصر( Snake ) به استثناء نوشیدنی سرو نمی شود و حدود یک ساعت طول خواهد کشید و کشیدن سیگار اشکالی ندارد. بعد از آماده شدن شام ، خانم میزبان از میهمانان درخواست خواهد نمود که به سالن غذاخوری بروند .

نزاکت ایجاب می نماید که آقایان هنگام نشستن سر میز شام صندلی بانویی که در سمت راست ایشان خواهد نشست کمی از میز عقب بکشند و وی را درنشستن یاری نمایند و باز نزاکت ایجاب می نماید که به هنگام صرف شام گاهی با میهمان راست و گاهی با میهمان سمت چپ خود صحبت کنند و حتماً لازم نیست که زمینه صحبت مشترک و یا سابقه آشنایی و یا سمپاتی خاصی وجود داشته باشد یک دیپلمات همواره باید آمادگی داشته باشد که حرفهای بی ضرر و یا خاطرات جالب و شیرین و یا کلمات دلپذیر را بر حسب مورد با مخاطب خود که شاید در ته قلب خود انگیزه و علاقه ای هم برای چنین مصاحبتی نداشته باشد مطرح سازد .

منوی غذا بسته به سلیقه و اوضاع و احوال و شرایط عمومی میهمانان خواهد بود ولی آنچه مسلم است صرفاً ذائقه میزبان ملاک نیست بلکه رعایت رژیم غذایی میهمانان و یا اعتقادات مذهبی و عادات و سنن آنان حتماً باید مورد توجه قرار گیرد . به طور مثال غذای تند و چاشنی دار که احتمالاً مورد علاقه خودتان هم هست برای کسانی که سابقه بیماری قلبی و گوارشی دارند و یا استفاده از گوشت گاو برای میهمانان هندی که به لحاظ اعتقادات مذهبی معمولاً  از چنین گوشتی استفاده نمی نمایند دور از نزاکت و ظرافت بوده و احتمالاً  ممکن است مشکل آفرین باشد.

در حین مراحل مختلف صرف شام سیگار کشیدن حتی اگر زیر سیگاری هم روی میز باشد روش مطلوبی نیست .

در خلال صرف شام و صحبت ها این وظیفه میزبانان است که نظارت کنند که چند نفر منحصراً میدان دار صحبت نباشند و یا یک و یا چند نفر در انزوا و سکوت به سر برند . بر حسب مهارت ها و ظرافت های میزبانان روش مودبانه عوض کردن موضوع صحبت به مسائلی که تمامی حضار بتوانند در بحث و صحبت مشارکت داشته باشند فرق می کند . در پایان صرف دسر و تکمیل شام نشسته و قتی همگان غذا خوردن را به پایان رسانیدند ، بانوی میزبان باید توجه نماید که ارشد بانوان ( از نظر ارزش پروتکل ) غذای خود را تمام کرده باشد و پس از حصول اطمینان از جای خود بر می خیزد و این علامتی خواهد بود برای دیگران که از سر میز برخیزند. این بدان معنی است که هیچ یک از میهمانان به بهانه هایی نظیر سیگار کشیدن ، تماشای یک منظره بدیع از پنجره، دادن یک یادداشت به دیگری و یا امثال آن قبل از خانم میزبان نباید میز شام را ولو موقتاً  ترک نماید . در سالن پذیرایی مجاور چای و قهوه و سیگار برگ تعارف خواهد شد و حوالی ساعت 10:30 الی 11 شب میهمان ارشد میهمانی را ترک خواهد کرد و دیگران اگر مایل باشند بعد از خداحافظی خواهند نمود اگر دیپلمات عضو سفارتخانه ای هستید که همراه سفیر خود در یک میهمانی شرکت کرده اید توجه خواهید نمود که جز در موارد اضطراری به هیچ وجه نباید قبل از سفیر و یا رییس خود میهمانی را ترک کنید حتی اگر سفیر به دلایل شخصی ایجاب نماید که مدت زمان طولاتی در میهمانی باشد .

معمولاً سفیران و یا شخصیت های بسیار مهم را به هنگام ترک میهمانی باید تا سوار شدن به اتومبیل اسکورت و بدرقه کرد ولی سایرین در حد ورودی سالن خداحافظی خواهند نمود

 بعد از گذشت دو یا سه روز از میهمانی در پاره ای از کشور ها متداول است که کارت ویزیت خود را با علامت تشکر برای میزبان می فرستند و یا اگر بخواهند اهمیت و توجه بیشتری قائل شوند طی یک نامه دو الی سه سطری مراتب امتنان خود را ابراز می دارند . البته در پاره ای موارد که مایل باشید از میزبان با دسته گلی تشکر کنید ، توجه خواهید نمود که بر خلاف میهمانی های خصوصی، در میهمانی های رسمی دیپلماتیک متداول نیست که دسته گل را همراه خودتان ببرید و شخصا به خانم میزبان تسلیم کنید بلکه یا قبل از میهمانی و یا فردای آن روز توسط راننده یک دسته گل و یا سبد گل که کارت ویزیت شما را داشته باشد به آدرس میزبان ارسال نمایید .

 ·   تنظیم لیست مدعوین و نحوه ارسال کارت های دعوت   :

یکی از عناصر مهم تدارک ضیافت، تنظیم لیست میهمانان می باشد چنانکه قبلاً  اشاره شد ضیافت های دیپلماتیک همواره دارای ماهیت سیاسی هستند و بدین جهت ترتیب لیست باید به عهده دیپلمات مسئول و با تجربه ای واگذار شود و از طرف رییس اداره ای که دعوت را ترتیب می دهد تصویب گردد .

در تهیه این لیست قبل از هر چیز باید تعداد میهمانان مورد نظر را مشخص نمود . این تعداد نباید از امکانات عادی تأمین خدمات و اندازه سالنی که دعوت در آن ترتیب داده می شود تجاوز کند. در این حال احتمال شرکت نکردن برخی از میهمانان را نیز باید در نظر گرفت .

در تنظیم لیست میهمانان خارجی قبل از همه نمایندگان مقامات رسمی ، کوردیپلماتیک و در صورت صلاحدید نمایندگان مجامع اجتماعی هم گنجانده می شود . بجاست تا در ضیافت ناهار و شام و امثال آن که به افتخار رییس جمهور و یا نخست وزیر و یا وزیر امور خارجه کشور مقیم ترتیب می گردد از چند سفیر خارجی مقیم در آن کشور نیز دعوت به عمل می آید .

مسئولین تشریفات به صورت منظم لیست میهمانان را بررسی و اصلاحات و تغییرات لازم را در آن اعمال می نمایند چرا که در غیر این صورت ممکن است اشتباهات تأسف آوری به بار آید . مثلاً امکان دارد کارت دعوت با ذکر نادرست مقام و سمت سابق میهمان یا بدتر از آن برای شخصی متوفی ارسال گردد . فرستادن کارت دعوت جهت شرکت در دعوت با خانم برای شخص مجرد ، موجب تکدر می گردد . نام خانوادگی و حرف اول اسم میهمان  باید به طور صحیح در لیست قید شود .

کارت های دعوت دیپلماتیک روی کاغذهای آرم دار چاپی تهیه می گردد. نام و نام خانوادگی میهمان همراه با ذکر سمت او تایپ می شود . ولی نوشتن آن با دست بهتر است . برای دعوت به افتخار روز ملی یا به افتخار یک رهبر یا هیئت دولتی کارتهای خاص تهیه می گردد، که در قسمت بالای آن مناسبت دعوت ذکر می شود  مانند :

 در ضیافت های ناهار و شام نشسته در کارت دعوت معمولاً با ذکر عبارت  R.S.V.P    به مفهوم
” متمنی جواب است ”  تقاضای پاسخ می گردد . در حالتی که ضیافت به افتخار رییس جمهور یا نخست وزیر و یا وزیر امور خارجه کشور مقیم و یا سایر اشخاص عالی رتبه ترتیب داده می شود ، کارت دعوت زمانی ارسال می گردد که قبلاً به طور شفاهی از فرد دعوت به عمل آمده و وی آنرا پذیرفته باشد در این صورت R.S.V.P  در کارت خط زده می شود و روی آن حروف p.m.  ، یا ( pour momoire  ) یا به زبان انگلیسی ( To Remind  ) به معنای
” یاد آوری ” نوشته می شود.

 از جمله تذکرات دیگری که در کارت دعوت دیده می شود عبارت Regerts Only    می باشد که صرفاً هنگام معذور بودن از شرکت در ضیافت باید به آن پاسخ داد.

کارت دعوت نظر به سنت محلی اقلاً دو یا سه هفته قبل از دعوت فرستاده می شود اگر کارت دعوت دیرتر فرستاده شود در بسیاری موارد امکان دارد بنا به پذیرش سایر دعوت هایی که قبلاً صورت گرفته است ، از دعوت  مذکور امتناع گردد. کارت دعوت با توجه به موارد مشخص توسط پیک یا  ندرتاً پست فرستاده می شود . کارت دعوت اشخاص رسمی و مقامات عالی رتبه توسط پیک ارسال می گردد .

درکلیه مواردی که در کارت دعوت های ضیافت ناهار ، شام ، شام دوم یا انواع دیگر ضیافت حروف ( R.S.V.P) خط نزده شده باشد ، لازم است قبلاً به طور تلفنی یا کتبی نسبت به رد یا قبول دعوت تذکر داده شود .

در مواردی که بنا به عللی دادن جواب به موقع امکان ندارد بهتر است از قبول دعوت صرف نظر گردد تا آنکه جواب داده نشود یا به تأخیر انداخته شود .

پس از قبول دعوت ، شرکت در آن الزامی است مگر آنکه در پاره ای اوقات بنا به مواردی استثنایی و غیر منتظره از قبول دعوت معذور باشید ولی حتماً باید در فرصتی مقتضی میزبان را از عدم شرکت در میهمانی مطلع ساخت .

حضور در ضیافت و ترک آن باید در وقت معینی که در کارت دعوت ذکر شده است ، صورت گیرد. دیر آمدن ، تخلف از تشریفات بوده و امکان دارد منفی ارزیابی گردد یا آزردگی به بار آورد. چنانچه چند نفر از یک اداره دعوت شده باشند و همگی در یک وقت حاضر نشوند ، قاعده بر آن است که اول افراد پایین رتبه و بعد افراد عالی رتبه وارد گردند در ضیافت های غیر نشسته و نیز در ضیافت هایی که آغاز و ختم آن ساعت ( 19:00 یا 17:00
20:00 – 18:00 و امثال آن ) تعیین شده است می توان هر زمانی در فاصله زمانی مذکور وارد شد یا از آن خارج شد . حضور در ابتدای میهمانی و نیز منتظر شدن تا پایان ضروری نیست هر چند که حضور در آغاز ضیافت و تا پایان آن صبر کردن به عنوان ابراز رویه دوستانه مخصوص نسبت به میزبان و کشور وی محسوب می گردد و برعکس اگر ضرورت ایجاب نماید که سردی و یا تیره بودن مناسبات با میزبان نشان داده شود ، کافی است که چند دقیقه ای در آن حاضر بوده و با میزبان وداع نموده و میهمانی را ترک گفت .

در تمام حالت به اشخاص رسمی توصیه می شود که قبل از میهمانان ارشد از دعوت خارج نگردند .

ماندن در ضیافت بعد از وقت تعیین شده در کارت دعوت مرسوم نبوده و تخلف از تشریفات محسوب می گردد .

 ·   لباس در مراسم و مناسبت های دیپلماتیک   :

علی الاصول در مناسبت های کاملاً رسمی و سطوح بالای مملکتی به هنگام ارسال دعوت معمولا نوع لباس رسمی که باید مورد استفاده قرار گیرد در گوشه پائین و سمت راست قید می شود . ممکن است وقتی به عنوان یک دیپلمات در خارج خدمت می کنید کارت دعوتی برای یک میهمانی شام نشسته و یا سلام رسمی دریافت کنید که در آن نوع لباس با یکی از اصطلاحات زیر مشخص شده باشد . البته در چنین حالتی کشورهایی که دارای لباس ملی خاص خود هستند می توانند از لباس ملی خود استفاده کنند . کما اینکه طبق دستور العمل تشریفاتی
جمهوی اسلامی ایران دیپلماتهای ایرانی از کت و شلوار مشکی و یا تیره با پیراهن سفید بدون یقه و بدون کروات استفاده می کنند ولی ندانستن اصطلاحات و اسامی لباس هایی که معمولاً سایر دیپلماتها ی غربی استفاده می کنند ممکن است مفید باشد . اصطلاحاتی که احتمالا ممکن است در مراسم رسمی در زیر کارت دعوتها قید شود یکی از حالات زیر خواهد بود :

White Tie: در چنین شرایطی منظور فراگ یا ژاکت است

Blak Tie: در چنین وضعیتی منظور اسموکینگ است

Costume Fonce: کت و شلوار مشکی و یا تیره با کراوات

En Veston:  کت و شلوار و جلیقه با کراوات

 Tenue libreیا    :Casualلباس آزاد است و ترتیب خاصی مورد نظر نیست .

 توضیحاً اضافه می شود که:

– فراگ : لباسی است با دوخت مخصوص دامن دار از پشت تا حد زیر زانو و شلوار با نوار ابریشم سیاه بر روی درز شلوار که در امتداد آن تا پائین دوخته شده است . پیراهن سفید مخصوص فراگ با یقه برگشته ، پاپیون سفید با جوراب سفید و کفش ورنی سیاه پوشیده می شود .

– اسموکینگ : لباسی است که پشت دامن کت دنباله دار نیست و به صورت معمولی کوتاه است و یقه کت ساتن و یا اطلس است و می تواند به رنگ سفید و یا سیاه باشد ولی شلوار سیاه و مانند فراگ دارای نوار براق روی درز شلوار است و پیراهن سفید با پاپیون سیاه و جوراب و کفش هر دو به رنگ سیاه بوه و کفش بهتر است که از نوع ورنی باشد تا چرم مات .

 – علت انتخاب رنگ سورمه ای برای لباس های رسمی دیپلماتیک چیست ؟

مسأله چشم زدن امری بدیهی است که امروزه لحاظ علمی تحت عنوان چشم زخم و نیروهای منفی چشم به لثبات رسیده است . دود اسپند، سنگ فیروزه و رزین ها و الیاف سورمه ای رنگ از جمله مواردی هستند که اثرات منفی و تشعشعات و فرکانس های صاتع شده از چشم را مهار می نماید . به همین دلیل است که توصیه می شود
دیپلمات ها برای مصون ماندن حتی از چشم زخم از رنگ سورمه ای برای لباس های رسمی استفاده نمایند.

در همین راستا اگر دقت نظر داشته باشید طراحان و تولید کنندگان خودروهای تشریفات عموماً (مرسدس بنز) از رنگ سورمه ای استفاده می نمایند ( حتی سورمه ای متالیک و براق که خاصیت بازتاب نور و انرژی های منفی را هم داشته باشد ) البته ویژگی دیگر رنگ سورمه ای جلوه خاص آن در سطح صاف است به همین دلیل برای کت و شلوار آقایان پیشنهاد می شود از رنگ سورمه ای با راه های عمودی – که باعث ترکیب اندام مناسبت تر لاغرتر و قد بلند تر می شود – استفاده نمایند .

·    کارت ویزیت دیپلماتیک و چگونگی کاربرد آن    :

کارت ویزیت در دنیای دیپلماتیک مصارف زیاد و مفیدی دارد و پیام های خاص با آن مبادله می شود . معمولاً در کارت ویزیت حداقل باید به زبان لاتین نام و نام خانوادگی و مقام سیاسی و نام سفارت و کشور و همچنین در گوشه راست ( در کارت فارسی گوشه چپ ) و در پایین نام پایتخت کشور محل ماموریت نوشته شود .

به طور مثال به کارت ویزیت زیر که صرفا یک کارت فرضی است توجه کنید :

 کارت ویزیت دیپلماتیک فقط باید حاوی اطلاعاتی در همین حد باشد. اگر چه امروزه ضرورت های عملی ایجاب نموده که در پایین کارت شماره فاکس ، تلکس ، پست الکترونیک و در گوشه دیگر شماره تلفن و احیاناً آدرس
محل کار و سکونت را درج می کنند ولی باید توجه کرد که این نتیجه تأثیر رویه و روش بازرگانان و صاحبان صنایع و مشاغل دیگر است که دیپلمات ها را به پیروی از خود واداشته است . اگر دیپلماتی مانند مدیران فروش کمپانی ها و بازاری ها در کارت ویزیت خود علاوه بر موارد فوق شماره تلکس ، تلفکس ، فاکس و صندوق پستی و امثالهم را درج نماید ، ممکن است که بسیار مفید و عملی باشد ولی قطعاً ” کارت ویزیت دیپلماتیک” نامیده نمی شود .

1- موارد استفاده کارت ویزیت چیست ؟

صرف نظر از شکل و مواردی که ممکن است کارت در دیدارهای وزارت خارجه و اسیر ملاقات های رسمی برای معرفی خود به طرف مقابل داده می شود ، امکان دارد کارت ویزیت از طریق پست و یا توسط پیک برای کسی ارسال شود  به طور مثال :

رایزن متأهل یک سفارتخانه که به تازگی به محل مأموریت خود وارد شده است مدت زمانی طول خواهد کشید که فرصت دیدار همتایان او در سایر سفارتخانه ها دست دهد و همسر وی با همسر همتایان او آشنا شود . وی به جز راه تنظیم قرار ملاقات و دیدار فرد فرد آنان می تواند راه زیر را برگزیند :

دو عدد کارت ویزیت خود و یک عدد کارت ویزیت همسر خود را برای رایزنان متأهل سایر سفارت خانه های مقیم از طریق پست و یا توسط راننده ارسال نماید . توجه خواهید کرد که ارسال کارت ویزیت همسر برای معرفی به همسر رایزنان سایر سفارتخانه هاست و گرنه برای رایزنان مجرد فقط کارت ویزیت خود دیپلمات به تنهایی ارسال می شود در زیر کارت های ویزیت علاوه بر مورد فوق می توان پیام های زیر را با  مـداد  بر حسب مورد اضافه نمود :

 p.p با معادل فرانسه pour presentation                    برای معرفی خود یا شخص ثالث

p.p.c. با معادل فرانسه pour prendre conge             برای خداحافظی

p.r. با معادل فرانسه pour remercier                        برای ابراز تشکر و امتنان ( مثلاً برای مهمانی شام )

p.c. با معادل فرانسه pour condoleances                  برای عرض تسلیت

p.m. با معادل فرانسه pour momoire                       برای یادآوری( مانند ضیافتی که قبلاً توافق شده است )

p.f. با معادل فرانسه pour feliciter               برای عرض تبریک

p.f.n.a با معادل فرانسه pour feliciter le nouvel an    برای عرض تبریک سال نو

مجدداً متذکر می شود که پیام های فوق با مداد و حروف اول عبارت مورد استفاده قرار گیرد و نه تمامی عبارت فرانسه آن .

اگر گوشه بالای سمت چپ کارت ویزیت شکسته و تا شده باشد به معنای آن است که کارت ویزیت شخصاً تسلیم شده است .

2- ارسال کارت های ویزیت :

کارت های ویزیت در پاکت سفید کوچک که مخصوص کارت ویزیت می باشد توسط پیک ارسال می شود. پشت پاکت نام کامل و القاب گیرنده به صورت دست نویس یا تایپی قید می شود . کارت ویزیت به اشخاص هم پایه و
هم مقام و یا دارای مقام پایین تر ارسال می شود .

هنگامی که دیپلماتهای یک نمایندگی سیاسی بنا به مناسبتی خاص به یک نمایندگی سیاسی دیگر و یا یک وزارتخانه کارت ویزیت ارسال می کنند ، می توان گاهی کارت های ویزیت را داخل یک پاکت گذاشت . نام گیرنده در قسمت بالایی کارت با مداد نوشته شود .

کارت رییس نمایندگی دیپلماتیک همیشه در پاکت جداگانه ارسال می شود .

3- شکل و اندازه کارت های ویزیت  :

شکل و اندازه کارت ویزیت تابع مقررات خاصی نیست . کارت باید اندازه و شکل مناسب داشته باشد ولی در اکثر کشورها اندازه های ذیل رایج است :

برای رئیس نمایندگی 10*6سانتی متر

برای سایر دیپلمات ها 9*5 سانتی متر

برای خانم ها 8*4 سانتی متر

کارت ویزیت از کاغذ سفید براق یا مات ضخیم  تهیه می شود . از سایر انواع کاغد نیز می توان استفاده نمود .

   . گزیده اخبار:

سال گذشته میلادی تاریا هالونن رئیس جمهور فنلاند برای انجام سفری به ایتالیا رفت با سیلیو بر لسکونی نخست وزیر سابق این کشور قراردادهایی را امضا کرد اما وقتی خانم هالونن به کشورش بازگشت برلسکونی حرف هایی را به خبرنگاران گفت که موجب رنجش رئیس جمهور فنلاند شد. نخست وزیر ایتالیا مدعی شد برای تحمیل قراردادها به سود ایتالیا با جمله های عاشقانه تاریا را فریب دادم. اظهارات برلسکونی خشم مقام های فنلاندی را برانگیخت سفیر ایتالیا در فنلاند به وزارت امور خارجه این کشور فرا خوانده شد و مطبوعات هفته ها به این موضوع پرداختند.

مشابه همین اتفاق چندی پیش در بزرگترین نشست دیپلماتیک سال 2006 در سن پترز بورگ رخ داد در حالی که رهبران هشت کشور صنعتی جهان پشت میز خود نشسته بودند ناگهان جرج بوش پشت صندلی آنجلا مرکل قرار گرفت و در حالی که رهبران دیگر کشورها به او نگاه می کردند چند ثانیه ای گردن مرکل را ماساژ داد در گوش مرکل چیزی گفت و سپس جای خود نشست این اقدام بوش جنجال هایی را برانگیخت.

مارتا وتسون، یکی از فعالان حزب دموکرات اعلام کرد:« می توان از فیلم های این اقدام بوش برای تربیت صحیح دیگران استفاده کرد به طوری که این فیلم را نمایش داد و گفت: ” رئیس شدید چنین رفتاری نباید انجام دهید.”

روزنامه سیاتل پست اینتلینجنسر آمریکا حتی درحال بررسی مقررات دیپلماتیک سازمان ملل است تا مشخص کند آیا این اقدام وی نوعی آزار جنسی محسوب می شود یا خیر. این روزنامه رفتار جرج بوش را خجالت آور و نپذیرفتنی توصیف کرده است. اولگا وایوز، معاون رئیس سازمان ملی زنان آمریکا می گوید:« رئیس جمهور با این اقدام خود، اعتبار آمریکا را زیر سوال برد. این رفتار بوش من را شرم زده کرد.»

خبرنگار اشپیگل موفق نشد در این باره مصاحبه ای با صدراعظم آلمان داشته باشد چرا که دفتر صدراعظم اعلام کرد:« آنجلا مرکل تمایلی ندارد در این باره صحبتی کند چرا که این مساله را مربوط به آمریکا می داند نه مربوط به آلمان.» برخی ها تحلیل گران اقدام های برلسکونی و بوش را نوعی آزارگری جنسی می دانند.

با این وجود نباید از عدم رعایت تشریفات دیپلماتیک از سوی صفر مراد نیازاف رئیس جمهور همیشگی جمهوری ترکمنستان نیز غافل شد او در میان شگفتی خبرنگاران و دیپلمات ها در حالی که پیراهنی آستین کوتاه به تن کرده بود به پیشواز محمود احمدی نژاد رفت به مدت 20 دقیقه جلوی دوربین های عکاسان و خبرنگاران با رئیس جمهوری ایران حرف زد. پزشک معالج نیازاف دلیل نپوشیدن کت بوسیله رئیس جمهور ترکمنستان را بیماری قند او اعلام کرد اگر او واقعا به دلیل بیماری نتوانست به مدت 20 دقیقه کت تن خود کند! به دلیل مسائل انسان دوستانه قابل تحمل است. به هرحال دیپلماسی فنی است که تشریفات جزئی از آن است و همه دیپلمات ها باید آن را بیاموزند اکثر قواعد و رسوم تشریفات بین المللی بوده و از قبل تعیین شده است. هیچ دولتی نباید به میل خود در آن دخل و تصرف کند دولت های انقلابی همیشه با تشریفات مخالفت کرده اند اما به مرور زمان آن را پذیرفته اند.

· منابع :

 دیپلماسی کاربردی و رویه های دیپلماتیک / محمدرضا دبیری

حقوق دیپلماتیک و آداب کنسولی / جواد صدر

کنوانسیون 1961 وین درباره روابط دیپلماتیک / دفتر حقوقی وزارت امورخارجه

پروتکل های  دیپلماتیک / ترجمه انتشارات انتستیتو دیپلماسی وزارت امور خارجه افغانستان

اساسات خدمات دیپلوماتیک ،کنسولی و تشریفات / ترجمه  انتشارات انتستیتو دیپلماسی وزارت امور خارجه افغانستان

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شد.خانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*